Çene Cerrahisi ve İmplant

Çene cerrahisi hangi işlemleri kapsar?

Ağız, diş ve çene cerrahisi; sıradan bir diş çekiminin ötesine geçen, çene kemiğini ve çevresindeki dokuları ilgilendiren işlemleri kapsar. İmplant yerleştirilmesi, yarım sürmüş ya da hiç süremeyen 20 yaş dişlerinin alınması, kemik içinde kalmış gömülü dişlerin ortaya çıkarılması, çene kemiğinde gelişen kistlerin temizlenmesi ve implant öncesinde kemik hacminin artırılması bu başlığın altındadır. İşlemlerin büyük bölümü poliklinik koşullarında ve lokal anestezi altında planlanır: yalnızca çalışılacak bölge uyuşturulur, siz uyanık olursunuz ve işlem sırasında ağrı duymamanız hedeflenir.

Bizim Diş Ağız ve Diş Sağlığı Polikliniği'nde cerrahi işlemler tek başına ele alınmaz. Aynı çatı altında ortodonti, protez, endodonti ve periodontoloji birimleri de bulunduğu için, gömülü bir dişin ortodontik plana nasıl oturacağı ya da implant üzerine yapılacak protezin nasıl tasarlanacağı tedaviye başlamadan önce birlikte konuşulur. Amaç, tedavinin farklı aşamalarının tek merkezde ve birbiriyle uyumlu bir takvimle yürütülmesidir. Hangi işlemin size uygun olduğuna ise muayene ve radyografik inceleme sonrasında hekiminiz karar verir. Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; muayenenin yerini tutmaz.

Kimlere uygundur?

Cerrahi bir işlemin gerekli olup olmadığı kişiye özeldir; röntgende benzer görünen iki durumda bile plan farklılaşabilir. Kontrol altında olmayan şeker hastalığı, kan sulandırıcı ya da kemik erimesi (osteoporoz) tedavisinde kullanılan ilaçlar, çene bölgesine radyoterapi öyküsü, yoğun sigara kullanımı ve tedavi edilmemiş diş eti hastalığı planlamayı doğrudan etkiler. Bu başlıkların çoğu tek başına kesin engel değildir; ancak işlemin zamanlamasını, hazırlığını ve sonrasındaki takibi değiştirir. İlk görüşmede kullandığınız tüm ilaçları ve geçirdiğiniz hastalıkları eksiksiz paylaşmanız, güvenli bir plan kurulabilmesinin ilk adımıdır.

Aşağıdaki durumlar, çene cerrahisi açısından değerlendirme yapılmasını gerektiren sık başlıklardır. Listede kendinizi görmeniz işlem yapılacağı anlamına gelmez; bazı durumlarda cerrahi dışında bir yol izlenir, bazılarında ise düzenli takip yeterli görülür. Yaşınız, dişsiz kaldığınız süre, ağız hijyeniniz ve varsa devam eden diş eti tedaviniz de bu değerlendirmenin parçasıdır. Hangi seçeneğin size uygun olduğu, klinik muayene ve radyografik bulgular birlikte ele alındıktan sonra hekiminizle konuşularak belirlenir.

• Tek diş, birkaç diş ya da tüm dişleri eksik olup sabit bir çözüm arayanlar
• Yarım sürmüş, tekrarlayan iltihap veya ağrıya yol açan 20 yaş dişi bulunanlar
• Röntgende gömülü diş, kist ya da kemik içi bir oluşum saptanan hastalar
• Uzun süre dişsiz kaldığı için çene kemiğinde erime gelişmiş olanlar
• Hareketli protezinin oturmamasından ya da kaymasından yakınanlar
• Ortodontik plan gereği diş çekimi veya gömülü dişin açığa çıkarılması gereken hastalar

İmplant tedavisi nasıl ilerler?

İmplant, eksik dişin yerine çene kemiğine yerleştirilen ve üzerine diş yapılan yapay bir diş köküdür; günümüzde çoğunlukla titanyum esaslı malzemelerden üretilir. Süreç muayeneyle başlar: panoramik röntgen ve gerektiğinde üç boyutlu diş tomografisi ile kemiğin yüksekliği ve genişliği, alt çenede sinirin, üst çenede sinüs boşluğunun konumu değerlendirilir. Diş eti sağlığının düzeltilmiş, çürük ve iltihap odaklarının giderilmiş olması ön koşuldur. Cerrahi aşamada bölge uyuşturulur, kemikte implantın oturacağı yuva hazırlanır, implant yerleştirilir ve gerekiyorsa dikiş atılır. Tek bir implantın yerleştirilmesi çoğu zaman kısa sürer.

Ardından implantın kemikle kaynaşması (osseointegrasyon) için beklenir; bu süre genellikle birkaç aydır ve işlemin alt çenede mi üst çenede mi yapıldığına, kemik grefti gerekip gerekmediğine göre değişir. Kaynaşma tamamlandığında iyileşme başlığı takılır, diş etinin şekillenmesi beklenir, ölçü alınır ve implant üstü kron, köprü ya da protez hazırlanır. Uygun görülen bazı durumlarda geçici diş daha erken planlanabilir; buna hekiminiz vaka bazında karar verir. Tedavi tamamlandıktan sonra da düzenli kontrol ve profesyonel temizlik, implant çevresindeki dokuların sağlığı açısından süreklilik gerektirir.

20 yaş dişleri ne zaman çekilir?

20 yaş dişleri genellikle 17-25 yaşları arasında sürmeye başlar. Çene kemiğinde yeterli yer yoksa diş yarım sürer ya da tamamen gömülü kalır. Yarım sürmüş bir dişin çevresindeki diş eti cebi fırçayla temizlenemediğinden burada tekrarlayan iltihap ve ağrı gelişebilir; komşu azı dişinin arka yüzünde çürük, o bölgede kemik kaybı ya da dişi saran kesenin zamanla kist hâline gelmesi de görülebilecek sorunlar arasındadır. Üst 20 yaş dişleri ise yanağa doğru sürerek yanak ısırmasına yol açabilir.

Her gömülü diş mutlaka çekilmez. Karar; dişin konumuna, komşu dişlerle ve kemikle ilişkisine, çevresinde iltihap ya da kist bulgusu olup olmadığına bakılarak verilir. Şikâyet yoksa düzenli takip de bir seçenektir. Alt 20 yaş dişleri alt çene sinirine komşu olabildiğinden, bu vakalarda risk daha net görülebilsin diye üç boyutlu görüntüleme istenebilir. Ortodontik tedavi görecek hastalarda ise çekim kararı, ortodonti planıyla birlikte ele alınır.

Gömülü dişler ve çene kistleri

Gömülü diş, sürme zamanı geçtiği hâlde kemiğin ya da diş etinin altında kalmış dişe verilen addır. En sık 20 yaş dişlerinde, ardından üst köpek dişlerinde görülür. Köpek dişi gibi işlev ve estetik açısından önemli dişlerde tercih genellikle çekim değil, dişi ağız içine kazandırmaktır: küçük bir cerrahi işlemle diş açığa çıkarılır, üzerine bir aparey bağlanır ve ortodontik tedaviyle yavaşça diş kemerindeki yerine getirilmesi planlanır. Ortodonti biriminin aynı klinikte bulunması, cerrahi ve ortodontik takvimin birbirine uygun kurgulanmasını kolaylaştırır.

Çene kistleri çoğu zaman ağrısızdır ve başka bir nedenle çekilen röntgende fark edilir. Kaynağı çoğunlukla canlılığını yitirmiş bir diş kökü ya da sürmemiş bir dişi saran kesedir. Kist büyüdükçe çevresindeki kemiği inceltebilir, komşu dişleri yerinden itebilir. Tedavide lezyon cerrahi olarak çıkarılır; çok büyük lezyonlarda önce küçültmeye yönelik bir işlem yapılıp ikinci aşama daha sonraya planlanabilir. Çıkarılan doku, tanının kesinleştirilmesi için patolojik incelemeye gönderilir; bu rutin ve beklenen bir uygulamadır. Nedene yönelik kanal tedavisi ya da diş çekimi de plana eşlik edebilir.

Kemik yetersizse ne yapılır?

Diş çekildikten sonra o bölgedeki çene kemiği zamanla erimeye başlar. Uzun süre dişsiz kalan bölgelerde implantı taşıyacak kemik hacmi kalmamış olabilir. Bu durumda kemik grefti uygulanır: eksik bölgeye kemik yapımını destekleyen materyal yerleştirilir ve üzeri koruyucu bir membranla örtülür. Materyal kişinin kendi kemiğinden, işlenmiş kemik kaynaklı ürünlerden ya da sentetik yapıdan seçilebilir; hangisinin uygun olduğuna eksiğin büyüklüğüne ve bölgenin durumuna göre hekiminiz karar verir. Küçük eksikler implantla aynı seansta kapatılabilirken, geniş eksiklerde greft ayrı bir seansta yapılır ve iyileşme beklenir.

Üst çenenin arka bölgesinde ayrı bir durum vardır: burada kemiğin üzerinde sinüs boşluğu bulunur ve dişler çekildikten sonra kalan kemik yüksekliği implant için yetersiz kalabilir. Sinüs lifting işleminde sinüs tabanını döşeyen ince zar dikkatlice yukarı kaldırılır ve altındaki boşluğa greft materyali yerleştirilir. Kalan kemik miktarına göre işlem, implant yuvasından kapalı teknikle ya da yandan küçük bir pencere açılarak yapılabilir. Kalan kemik implantın ilk günden itibaren yeterince tutunmasına izin veriyorsa implant aynı seansta yerleştirilebilir; izin vermiyorsa greftin iyileşmesi beklenir ve implant ayrı bir seansa bırakılır.

Operasyon günü nasıl geçer?

İşlemden önce hekiminiz, kullandığınız ilaçlarda bir düzenleme gerekip gerekmediğini size anlatır; böyle bir düzenlemeyi kendi başınıza yapmayın. Klinikte önce bölge lokal anestezi ile uyuşturulur; iğnenin yapıldığı kısa an dışında ağrı duyulmaması hedeflenir. Uyuşma yeterli gelmezse doz eklenebilir, bu nedenle hissettiklerinizi işlem sırasında söylemekten çekinmeyin. Basınç, itme ve titreşim duyusu anestezi altında da sürer; bunlar ağrı değildir. Süre yapılan işleme göre değişir: tek implant kısa sürerken derin gömülü bir diş daha uzun sürebilir. İşlem sonunda bölge dikişle kapatılabilir; dikişler kendiliğinden eriyen ya da kontrol randevusunda alınan türde olabilir.

Diş hekimi korkusu yaygındır ve utanılacak bir durum değildir. Randevu öncesinde hekiminize söylerseniz işlemin bölünmesi, arada mola verilmesi ya da her adımın önceden anlatılması gibi seçenekler konuşulabilir; yanınızda bir yakınınızın bulunması da süreci kolaylaştırabilir. İşlemden sonra anestezinin etkisi birkaç saat sürebilir. Bu süre boyunca uyuşuk dudağı ve yanağı ısırmamaya, çok sıcak yiyecek ve içeceklerden uzak durmaya dikkat edin; çocuklarda bu konunun ayrıca takip edilmesi gerekir.

İyileşme sürecinde neler olur?

İlk 24 saat en kritik dönemdir. Bölgeye konan tamponu hekiminizin söylediği süre boyunca ısırmanız, ardından tükürükte hafif kanlı bir sızıntı görmeniz beklenen bir durumdur. Şişlik genellikle ikinci ve üçüncü günlerde en belirgin hâline ulaşır, sonra kademeli olarak geriler; ciltte hafif morarma olabilir. Hekiminiz çoğunlukla ilk gün yanağa dıştan soğuk, sonraki günlerde ılık uygulama önerir. Ağrı için reçete edilen ilacı, ağrının şiddetlenmesini beklemeden önerilen saatlerde almak süreci daha konforlu kılar; reçete dışı ilaç eklemeden önce mutlaka kliniğe danışın.

Dikişler genellikle işlemden 7-10 gün sonra kontrol edilir. Yumuşak dokunun yüzeysel iyileşmesi birkaç haftada tamamlanırken, kemiğin iyileşmesi ve implantın kemikle kaynaşması aylarla ifade edilen daha uzun bir süreçtir. Çekimden sonraki ikinci ile dördüncü günler arasında ağrının azalacağı yerde belirgin biçimde artması, yaradaki pıhtının erken kaybıyla ilişkili olabilir; en sık alt azı dişi çekimlerinden sonra görülür ve sigara bu olasılığı artırır. Böyle bir tabloda beklemeyin, kliniği arayın: bölgenin temizlenip pansuman uygulanması gibi yöntemlerle şikâyetlerin hafifletilmesi amaçlanır.

• İlk 24 saat ağzınızı çalkalamayın, tükürmeyin, pipetle içecek içmeyin
• Sigara ve alkol iyileşmeyi geciktirir; hekiminizin belirttiği süre boyunca ara verin
• Ilık ve yumuşak besinler tercih edin; çok sıcak, sert ve taneli gıdalardan uzak durun
• Diş fırçalamayı bırakmayın; işlem bölgesine dokunmadan diğer dişleri temizleyin
• Reçete edilen ilaç ve gargarayı belirtilen süre ve saatlerde kullanın
• Ağır egzersizi, saunayı ve uzun süre öne eğilmeyi ilk günlerde erteleyin

Ne zaman kliniği aramalısınız?

Cerrahi sonrası hafif şişlik, sızıntı ve ağrı beklenen bulgulardır ve günler içinde geriler. Aşağıdaki belirtiler ise değerlendirilmesi gereken durumlara işaret edebilir; bunlardan biriyle karşılaşırsanız kendi başınıza ilaç ekleyip beklemek yerine kliniği arayın. Bizim Diş'e 0216 329 29 29 numaralı telefondan, 0555 680 29 29 WhatsApp hattından veya iletisim@bizimdis.com adresinden ulaşabilirsiniz; kliniğimiz İstiklal Mah. Şadırvan Sok. No 5/A, Ümraniye adresindedir. Nefes almakta ya da yutkunmakta zorlanma varsa kliniği beklemeden en yakın acil servise başvurun veya 112'yi arayın.

• Tampon baskısına rağmen durmayan, saatlerce süren kanama
• İkinci-üçüncü günden sonra azalmak yerine artan, ilaçla geçmeyen ağrı
• 38 °C'nin üzerinde ateş, belirgin halsizlik, ağızda kötü koku veya tat
• Şişliğin gerilemek yerine büyümesi, göz kapağına veya boyuna yayılması
• Ağzı açmakta giderek artan zorluk
• Dudak, dil ya da çenede günlerce süren uyuşukluk hissi